Parku i Butrintit 14.96 km

Butrinti – Qyteti Antik i Butrintit ndodhet në jug të qytetit të Sarandës. Butrinti është ndërtuar mbi një kodër, në këndin juglindor të gadishullit të Ksamilit. Në një pozitë mjaft të mbrojtur natyrore, përkundrejt ishullit të Korfuzit, i themeluar aty nga fillimi i shekullit të VII p.e.s. Butrinti ngrihet mbi një kodrinë jo shumë të lartë, e cila laget nga të trija anët me uje. Në lindje dhe verilindje të kodrës shtrihet liqeni i Butrintit. Nga ana jugore kalon kanali që lidh liqenin me detin Jon. Njoftimet më të hershme arkeologjike për këtë qytet i kemi nga Qiriaku prej Ankone. Ai duke udhëtuar për në Greqi, u ndal edhe në këtë qytet. Ketu pa tepricat e ndërtimeve antike, pjesë statujash dhe kopjoi disa mbishkrime që tani kanë humbur. Në fillimin e shekullit të kaluar Butrintin e vizitojnë udhëtarë të tjerë, si Martin, Liku e Pukevi.

Kalaja Trekendore e Vivarit - Butrint 14.96 km

Kalaja Trekendore e Vivarit ndodhet në bregun jugor të Kanalit të Vivarit dhe njihet me këtë emër nga planimetria në formën e një trekëndëshi. Në të tri këndet e saj janë ndërtuar kulla në formë rrethore ku ajo jugperëndimore ruhet në lartësinë e plotë. Fazës së pare të ndërtimit (shek.13- të – 14-të) i përkasin vetëm muret e kalasë, gjurmët e disa ndërtimeve të brendshme si dhe frengjitë me mbulesë pllakash në formë çatie. Në një fazë të dytë u ndërtua kulla dykatëshe jugperëndimore. Ndërkohë që dy kullat e tjera që për nga teknika e ndërtimit, forma dhe arkitektura e brendshme janë të njëjta, i përkasin një periudhe të tretë ndërtimi. Periudhës së katërt të ndërtimit (shek.17-të – 18-të) i përkasin ambientet e brendshme të mbështetura në murin jugor dhe perëndimor.

Syri i Kaltër 19.07 km

Ky atraksion popullor turistik, një monument natyre, 23 kilometra në lindje të qytetit, i gjendur në një rezervat natyror është një burim nënujor dhe një fenomen natyror në afërsi të fshatit Muzinë të Bashkisë Finiq, midis Sarandës dhe Gjirokastrës. Nën rrezet e diellit, uji i ftohtë që gurgullon nga një burim karstike rreth 50 metra i thellë merr një ngjyrë blu të thellë në formën e syrit. Edhe pse shumë zhytës janë përpjekur të prekin fundin e burimit, thellësia e vërtetë mbetet ende e panjohur, sepse presioni i ujit e bën thuajse të pamundur eksplorimin. Ky burimi është i njëjti me atë që ushqen gjithashtu lumin e Bistricës. Uji i ftohtë akull i Syrit të Kaltër është magjepsës dhe joshës për shumë vizitorë. Edhe pse uji arrin jo më shumë se 10 gradë celsius gjatë gjithë vitit, shumë vizitorë zhyten në mes të syrit, ku burimi të shtyn menjëherë në sipërfaqe. Veç natyrës së bukur është edhe mikëpritja e vendasve, gastronomia karakteristike e krahinës, qetësia e natyrës që e detyrojnë vizitorin të ndalet e të kërkoj paqe për disa orë në këtë parajsë natyrore.

Bazilika e Nekropolit 2.54 km

Bazilika e Nekropolit, Sarande – Mozaiku ndodhet në qendër të qytetit të Sarandës, në katin e parë të Postës (sot “Muzeu Arkeologjik Onhezmi”). Është zbuluar në vitin 1968 nga arkeologu Dhimosten Budina. Është i periudhës së antikitetit të vonë. Mozaiku ka dimensione 12.8 m x 11 m dhe përbëhet nga tre pjesë; Emblema, Korniza dhe Motivet anësore. Është ndërtuar me gurë të vegjël dhe llaç gëlqere

Porta hyrëse e Onhezmit 3.16 km

Gjatë një xhiroje anës shëtitores së Sarandës, nëse i hidhni sytë poshtë drejt detit, syri do tu zërë një shkëmb të madh, i cili duket se ka hedhur rrënjë aty në breg. “Porta hyrëse e Onhezmit”, e njohur ndryshe si “Shkëmbi”, është një monument kulture i kategorisë së parë me një status mjaft të veçantë. Rrënojat e Portës me hark, të cilat vazhdojnë të ekzistojnë ende, janë pjesë e Kalasë së Onhezmit dhe i përkasin periudhës Romake. Duket se koha kërkon ta gërryejë këtë shkëmb madhështor duke e ngrënë pak e nga pak, por ai vazhdon të mbajë qëndresë. Bazamenti i tij ruhet nga një “këmbë” që dikur formonte portën, ndërsa një pjesë e shkallareve ndodhet pak metra më tutje. Ky objekt tërheq vëmendjen e çdo vizitori në Sarandë e madje mund të themi se është një element identifikues i qytetit, i cili vihet në fokusin e çdo fotografie që shkrepet brigjeve të Sarandës

Qyteti antik Finiq 7.68 km

Qyteti antik Finiq – u themelua para shekullit të 5 para Krishtit. Ndodhet në një kodër që ndodhet midis qyteteve të Sarandës dhe Delvinës, ku sot gjendet qyteti me të njëjtin emër. Pas shpërbërjes së mbretërisë së Epirit, qyteti antik i Phoenicës luajti një rol të rëndësishëm në dy mënyra. Së pari, në vitin 231 pes u themelua si qyteti kryeqytet administrativ i Epirotes. Së dyti, në Finiq u nënshkrua marrëveshja e paqes ndërmjet Maqedonisë dhe Romës. Teatri i madh me rreth 17 mijë vende ndodhet në mes të kodrës. Tetra ka papje drejt Manastirit të Dyzet Shenjtorëve në Sarandë. Teatri gjithashtu funksiononte si vendi i mbledhjes së “Të gjithë Epirotes rreth Phoenice”. Këtu u morën vendime të mëdha në lidhje me paqen, luftën apo rastet e ndryshme të gjykimit. Fuqia u ushtrua nga tre gjeneralë: Njëri ishte udhëheqësi dhe u emërua prefekti. I dyti ishte sekretari i Kuvendit, dhe i treti ishte garuesi (mbrojtësi). Të tre gjeneralët ishin përkatësisht nga tre fiset kryesore: Mollosët, Kaonët dhe Thesprotët. Vendi i caktuar i pelegrinës së Phoenicës ishte Dodona.

Sinagoga Hebraike 2.28 km

Sinagoga Hebraike Sarande – Nëse do ta vizitoni Sarandën, bëjeni për dy arsye: jo vetëm për plazhet e bukura, natyrën e mrekullueshme apo shtrirjen e veçantë gjeografike, por edhe për vlerat historike që ky vend ka. Mu në zemër te qytetit, në një nga rrugët kryesore të tij, gjendet Sinagoga Hebraike e Sarandës. Sinagoga ka dalë në dritë pas gërmimeve arkeologjike, ku shihen qartë rrënoja ndërtimesh që I takojnë periudhës së Mesjetës. Nga këto gërmime kanë dalë në dukje një Bazilikë dhe dy mozaikë, përkatësisht me figurat e peshqve, shpjegimi i të cilave lidhet me bregdetin e Sarandës. Në mozaikë gjenden gjithashtu edhe mbishkrime, të cilat janë të palexueshme. Këto shkrime janë mjaft interesante për kureshtjen e vizitorëve, pasi sipas deshifrimeve që u janë bërë, dëshmohet mbi marrëdhëniet dhe besimet e bashkësisë hebraike të Sarandës. Nëse do ta vizitoni Sinagogën me një ciceron, ai do tu tregojë se ndërtesa e Bazilikës, para se të kthehej në kishë kristiane, ka qenë më parë një ndërtesë hebreje e kultit, një sinagogë.

Kështjella e Lëkursit 4.29 km

Vetëm 4.1 kilometra nga porti i Sarandës shtrihet Kalaja e Lekursit, një kështjellë në majë të kodrës me kulla të rrumbullakëta imponuese dhe pamje mahnitëse të gjithë Sarandës, Ksamilit dhe Korfuzit. E ndërtuar në vitin 1537 nga Sulltan Sulejman I, i njohur zakonisht si Sulejmani i Madhërishëm, kalaja ishte fshati i vjetër Lëkurës. Objektet turistike janë ndërtuar pranë vendit dhe përfshijnë një zonë të madhe parkimi dhe një restorant. E arritshme me këmbë (rreth 60 minuta në këmbë) ose makinë, është një vend i shkëlqyeshëm për të kaluar disa orë jashtë qytetit.

Kalaja e Butrintit 14.96 km

Butrinti ishte një qytet dhe peshkopatë e lashtë ilire dhe më vonë arbërore. Gjasa janë të ketë qenë i banuar që nga kohërat parahistorike. Butrinti popullohej nga kaonët, më vonë një koloni romake dhe një peshkopatë. Butrinti hyri në rënie në Antikitetin e Vonë, para se të braktisej gjatë Mesjetës, pasi një tërmet i madh përmbyti pjesën më të madhe të qytetit. Në kohët moderne është një vend arkeologjik në qarkun e Vlorës, rreth 14 kilometra në jug të Sarandës dhe afër kufirit grek. Ndodhet në një kodër me pamje nga kanali i Vivarit dhe është pjesë e Parkut Kombëtar të Butrintit. Sot, "Bouthrotum" është një titull katolik latin dhe gjithashtu përmban kalanë e Ali Pashës.[[Butrinti|Parku Kombëtar Arkeologjik i Butrintit ka një sipërfaqe prej 15 hektarësh dhe ndodhet në lartësitë 30-50 metra mbi nivelin e detit. Ai është ngritur në këndin juglindor të gadishullit të Ksamilit. Eshte nje vend arkeologjik në qarkun e Vlorës, rreth 14 kilometra në jug të Sarandës dhe afër kufirit grek. Ndodhet në një kodër me pamje nga kanali i Vivarit dhe është pjesë e Parkut Kombëtar të Butrintit. Drurët që arrijnë lartësi deri 12 metra, kanë një diametër 60-80 cetrimetra dhe arrijnë moshë maksimale 200-vjeçare. Shpella e Butrintit ndodhet pranë rrugës automobilistike Sarandë-Butrint, rreth 3 kilometra larg nga qyteza e Ksamilit. Shpella vlerësohet e veçantë për nga natyra dhe për pozicionin e saj, është e përmasave të mëdha. Ka një sipërfaqe 110 metra katrorë, ka hapësirë të gjerë me zgjerime nga hyrja e saj dhe është e ruajtur mirë, në gjendje natyrale. Sipas arkeologëve, shpella e Butrintit ka vlera të shumta shkencore.

Kalaja e Gjirokastres 26.12 km

Kalaja e Gjirokastrës si histori e lidhur me qytetin e Gjirokastrës, përmendet për herë të parë si qytet dhe kështjellë në vitin 1336. Në këto vite, ajo ishte qendra e feudalëve shqiptarë Zenevisë. Më vonë, gjatë sundimit të Gjin Bue Shpatës, ajo u përfshi në Despotatin e Epirit. E megjithatë historianë të ndryshëm mendojnë se ekzistenca e kalasë së gurtë është më e hershme. Sipas tyre, kalaja ka pas dy faza ndërtimi, të cilat lidhen me periudhën para dhe pas Pashallëkut të Janinës dhe fortesave të Ali Pashë Tepelenës. Nga Kalaja mesjetare, ajo e para pushtimit osman-shqiptar të Ali Pashës, ruhen vetëm pak gjurmë pasi muret janë veshur deri në lartësi nga ndërtimet e reja. Ndërsa, kullat pjesërisht janë rrënuar dhe ripërshtatur. Sipas kronikanit turk, Çelebiu, i cili vizitoi qytetin më 1672: “ Kalaja ishte ndërtuar në kohë të moçme. Krejt prej guri të gdhendur. Në mes të kalasë ndodhej një rrugë e gjerë me drejtim lindje-perëndim, në të dy anët e së cilës ndodheshin 200 shtëpi. Ajo kishte dy porta hekuri me nga tri palë dyer dhe një hendek 100 hapa të gjatë dhe 200 hapa të gjerë midis namasgjahut dhe fortesës. Ndërsa të tri anët e tjera nuk kishin nevojë për hendek pasi janë përrenj natyrorë”. Në vitin 1417, Kalaja u pushtua nga turqit pas një rrethimi të gjatë.

Kalaja e borshit 23.73 km

Kodra e Sopotit, mbi të cilën ngrihet kalaja, ndodhet në Veri të fshatit Borshi dhe ne perëndim te Fterres. Sipërfaqja e saj është shkëmbore. Nga ana Perëndimore mali formon disa tarraca natyrale, ku duken një sërë mbetjesh të godinave mesjetare. Gjurmë muresh të kohës antike duken në anën jugperëndimore, në një gjatësi prej rreth 10 metra dhe një lartësi prej 1,33 m.Në këtë kohë ai zhvillohet gradualisht si një qytet i formuar dhe zë një sipërfaqe prej 57 ha. Në shekullin IV-I p.e.s qyteti fillon të zgjerohet jo vetëm në pjesën e sipërme të kodrës, por dhe në shpatet perëndimore dhe në zonën Veriore të saj. Në fillim ai del jashtë kontureve, duke u shtrirë në shpatin perëndimor dhe zbret me muret e tij rrethues deri në mesin e kodrës, duke mbyllur një rrethim të plotë. Linja e murit, në dallim nga muret e fazës së parë, karakterizohet nga kthesa të vazhdueshme me kënde të ngushta, që i japin pamjen e dhëmbëve të sharrës. Në perandorinë e Bizantit, perandori Justiniani e vuri atë në listën e fortifikimeve në vitet 527-565.

Kalaja e Porto Palermos 26.07 km

Kalaja e vogël është e vendosur në një pozicion mjaft të bukur në një gadishull në gjirin e vogël tektonik të Porto Palermos (në antikitet e njohur si gjiri i Panormes). Kalaja ndodhet jo larg fshatit të Qeparose dhe ka formë trekëndore. Përmasat e saj janë 150 m x 400 m. Lartësia e mureve arrin në 20 m. Kalaja e Porto Palermos ndodhet në gjirin me të njëjtin emër në bregun e detit Jon në Shqipërinë e jugut. Kalaja ndodhet mbi një ishull rreth 30 m larg bregut ku rripi i ngushtë ujor midis bregut dhe ishullit është mbushur me dhe e gurë për të realizuar një lidhje tokësore me të. Kalaja ka formë planimetrike trekëndore me tre bastione të fuqishme nëpër qoshet. Hyrja ndodhet në mesin e murit jugor. Nga ana e detit, midis dy bastioneve një sipërfaqe në formë trapezi është rrethuar me mure të pajisura me frëngji. Pjesa tjetër e kështjellës përbëhet nga një numër i madh ambientesh të mbuluara me qemerë të cilat përfundojnë në pjesën e sipërme me një tarracë të përbashkët. Ambientet shërbenin për strehimin e garnizonit, ndërsa njeri prej tyre shërbente si burg. Kalaja është shume me e vjetër se Ali Pashaj, ai e ka restauruar, e ka pasur ne kontroll këtë pike dhe vetëm si vizitor ka qene aty, nuk ka jetuar kurrë aty. Kishën (Shën Nikolla) nuk e ka bere ai ka qene atje, dhe gjelbërimi nuk është gjithëvjeçar ne dimër thahet.

Kalaja e beratit 93.21 km

Kalaja e Beratit eshte ngritur në një kodër 187 metra të lartë, në të majtë të grykës së lumit Osum. Fillimisht, një vendbanim protourban, në shekullin e VII-V p.e.s, si një pikë strategjike e rëndesishme, ajo u shndërrua në qytet kështjellë me mure që arrinin në gjatësi deri në 1.400 metra dhe me një sipërfaqe prej 10 ha. Burimet historike deshmojne se prej këtij viti kalaja e Beratit ka qenë objekt i sulmeve të ndryshme. Në dokumenta të ndryshme historike të kohës gjenden një sërë emrash. Me emrin e lashte Antipatrea përmendet në vitin 216 p.e.s.. Nga romakët u quajt edhe Albanorum oppidium (fortesa e Arberve). Një nga monumentet më të bukur, më të mëdha dhe më të rëndësishëm të historisë dhe kulturës shqiptare është padyshim kalaja e Beratit. Me formën e saj të spikatur në trajtë trekëndëshi ajo ngrihet mbi një kodër të lartë 187 m, e cila ndodhet në bregun e djathtë të lumit Osum, duke dominuar luginën e tij[1]. Në të kaluarën siguria e kësaj kështjelle ka qënë maksimale, sepse projektuesit e saj e ndërtuan pikërisht në këtë kodër ku ana jugore bie thikë mbi Osum, anët lindore dhe perëndimore kanë pjerrësi të madhe ndërsa në anën veriore kodra ulet ëmbël drejt qafës së Biftës, duke siguruar komunikimin.

Ujrat termale të Bënjës 51.11 km

Këto njihen me emrin banjat termale të Bënjës dhe ndodhen 14 km larg qytetit te Përmetit. Ne komunën Petran, gjenden 6 burime ne rreze te shkëmbinjve masive, ne te dy anët e lumit Lengaricë. Rruga për te shkuar ne këto monumente natyrore është nëpërmjet itineraret automobilistik Përmet-Petran-Bënjë. Ujerat me baze sulfurore kane efekte shume te larta kuruese nga te cilat 4 burime përdoren për sëmundje kronike te reumatizmes, një tjetër për sëmundjet e stomakut, dhe i fundit për sëmundjen e lëkurës.

Parku Arkeologjik i Apollonisë 101.97 km

Parku Arkeologjik i Apollonisë është një monument i trashëgimisë kulturore në kontekstin e Apolonisë, afër Pojanit, rrethi i Fierit, në qarkun e Fierit, Shqipëri. Ky monument është i llojit "Arkeologji dhe arkitekture". Parku ndahet në zonën A dhe zonën B. Qytet antik (zona A) rreth 120 ha është i rrethuar me mur fortifikues rreth 4.5 km i gjatë, me arkitekturë greko-romake dhe bizantine. Zona B përfaqësohet nga territori ekstramural: nekropoli arkaik, helenistik dhe romak; tempuj dhe ndërtime private ekstramurale.

Manastiri dhe Kisha e Shën Mërisë Hyjlindëse 86.53 km

Manastiri dhe Kisha e Shën Mërisë Hyjlindëse është ndërtuar në një truall piktoresk në veriperëndim të qytetit të Vlorës. Kisha rrethohet nga mjediset e manastirit, ndërtesa me arkitekturë tradicionale, me çardak në katin e dytë që hapet ndaj kishës. Ajo është e tipit kryq i lirë me kupolë dhe narteks, si dhe ekzonarteks e një hajat të hapur në anën veriore, të cilat janë shtuar më vonë. Naosi ka në planimetri formën e kryqit, me krahun lindor dhe atë perëndimor më të gjatë se dy krahët e tjerë, verior dhe jugor. Në fund të krahut lindor ndodhet absida. Mjedisi i altarit ndahet nga naosi nga nje ikonostas prej druri, i gdhendur me figura floreale e zoomorfe. Qemerët cilindrik mbajnë peshën e kupolës mbi tambur, që ngrihet mbi trekëndësha sferik. Kisha është një ndërtim me vlera arkitektonike. Ndërtuesit e kanë arritur këtë nëpërmjet përpjestimeve dhe trajtimit të fasadave me harkada, copëzimeve të mureve nëpërmjet krahëve të kryqit dhe kupolës mbi tambur që nënvizojnë vertikalitetin, i cili ekuilibron deri në një farë mase zgjatjen e narteksit. Nga forma planimetrike dhe teknika e ndërtimit mendohet se kisha është ndërtuar në gjysmën e dytë të shek. XIV.